شهر مجازی کاشان

مشهد اردهال

  مشهد اردهال که به واسطه برگزاری مراسم سنتى و مذهبى قالی شویان به مشهد قالى هـم  معـروف بوده در ۴۱ کیلومترى غرب کاشان در کنار جاده کاشان -نراق و در منطقۀ کوهپایه اى بـا  زمسـتان هـای سـرد  وخشک و تابستان های معتدل قرار دارد. این روستا در حوزه جغرافیایى بخش نیاسر واقع است. 

بقعۀ امامزاده سلطان علی ابن محمدباقر( ع) یکى از زیارتگاه هـای  معـروف  و معتبـر  اسـت  کـه  اهـالى کاشان و توابع آن و نیز اهالى قم، دلیجان، محلات و غیره در طول سال به ویژه فصل تابستان به این مکانمی آیند. بناى اولیه این بقعه چهارطاقی ساده بوده مربوط به قرن چهارم هجری، منتهی در دوره سـلجوقی  و اوایل قرن ششم هجری شخصی به نام مجدالدین از اشراف راوند کاشـان ، گنبـد  و بارگـاه  و الحاقـات  دیگر را جایگزین کرد (بلوک باشی،۲۴) بنای کنونی در بهمن ۱۳۳۴ به شماره ۳۹۹ در فهرست آثـار ملـى به ثبت رسیده است. 

این بقعه واقع در دامنۀ کوهی نسبتاً بلند مجموعه ای است با چند صحن و چند ایوان جـانبی ، رواق و حجره های طرفین صحن ها، حرم، مسجد، گنبد و گلدسته ها، بازارچه، حمام، آب انبار، نانوایى، زائرسرا. 

صحن صفا یا عتیق در ضلع جنوبی حرم، صحن سرداری یا صحن فینی ها در شرق، صـحن  قمـی  هـا  در غرب و صحن پاپکpâpak  یا جلوخان در پایین پای صحن صفا قرار دارد. صحن صفا صحن اصـلی  بقعه است. در شمال صحن صفا ایوانی بزرگ به همین نام با ده پله سـنگی  دسترسـی  بـه  حـرم  را میسـر  می سازد. این ایوان دارای دو صفه و غرفه در طرفین است. در جنوب این صحن ایوان دیگری اسـت  کـه  با ۱۸ پله سنگی به صحن جلوخان یا پاپک مرتبط می شود. بر بالاى این ایوان که ورودی اصلی به بارگـاه  است، دو گلدسته کوتاه آجری با تزیین کاشی، مشرف به صحن در دو طرف مأذنه چوبى ساخته شده اند. 

صحن دیگر صحن سرداری است در شرق بقعه که چون ماشـااﷲ  خـان  پسـر  نایـب  حسـین ، سـردار  کاشی آن را بناکرده به این نام خوانده می شود. این صحن دو گلدسته بلند با تزیین کاشـی  معـرق  و چنـد  گلدسته کوچک تر در طرفین دارد. در اطراف این صحن نیز حجره هایی واقع اند که اهـالی  فـین  در آن هـا  سکنی می گزینند. ازآنجایی کـه  قسـمتى  از صـحن  سـردارى  و اتـاق  هـای  جـانبى  آن توسـط  مـردم  فـ ین ساخته شده و نیز چون در روز قالی شویان فینی ها در این صحن جمع می شـوند  بـه  صـحن  فینـی هـا  هـم  معروف است. این صحن ایوانی بلند و رفیع دارد که رابط صحن با حرم است. از خصوصیات دیگر ایـ ن صحن وجود آرامگاه سهراب سپهرى شاعر و نقّّاش معاصر ایران در آن است که به واسطه سـنگ نبشـته ای قبر او مشخص شده است. 

صحن قمی ها در غرب بقعه قرار دارد. در این صحن زائران و دست فروشان قمی سکنی مـی گزیدنـد .

تا چند سال پیش این صحن به واسطه دالان هشتى کوچک به صحن صفا وصل می شده است 

 حرم فضاى دوازده ضلعى است که در چهار ضلع آن با در چوبى نسبتاً بزرگ به قسمت هـای  دیگـر  بقعه  باز مى شود. در وسط حرم مرقد امامزاده به ارتفـاع  ۲۵/۱ و طـول  و عـرض  ۱ متـر  در ۵۰/۲ متـر  بـه  چشم مى خورد. نمای مرقد، پیش تر مزین به کاشی های خشتی لاجوردی از آثار سلطان منصـور  آل مظفـر  به تاریخ ۷۹۴ ه. ق بوده است که به مرورزمان پاره ای از کاشی های آن دچار فرسایش و تخریب می شـوند تا این که در سال ۱۲۸۶ ه. ق به فرمان ناصرالدین شاه در جریان تعمیر و مرمـت  بقعـه  مرقـد  را گـچ انـدود  کرده با پوشش کاشی هفت رنگ تزیین می کنند. ضریح قدیمی آن از چوب فلفل بـوده  کـه  عبـارت  »رقـم  حقیر محمد زمان ولد حسن اصفهانی فی تاریخ سنه اثنی و الف« وجود داشته است؛ اما هم اکنون ضـر یح فلزى جای آن را گرفته است. 

 گنبد این مجموعه به اصطلاح از نوع گنبدهای گریـو دار  دو پوشـه  اسـت  کـه  بـر  روی دوازده ضـلع  اصلی بدنه قرار دارد. پوشش تحتانی سقف حرم را تشکیل مى دهد که مربوط به دوران سـلجوقیان  اسـت  و پوشش فوقانی با کاشی های سورمه ای روی زمینۀ زرد طلایى مربوط به دوران صفویه است. به طورکلی بدنه گنبد با کاشی های سفید، قهوه ای، آب فیروزه ای، نارنجی با منقوش اسلیمی گـل بوتـه  و شـاخه هـای  مارپیچ کلفت اژدری تزیین شده است. دو کتیبه، یکی به خط کوفی و مضمون »لا اله الا اﷲ محمد رسـول  ا… و علی ولی ا…« با کاشی های سبز و سورمه ای و کتیبه دیگری به خط ثلث سـفید  بـا  مضـمون    سـوره فتح روی زمینۀ آبی لاجوردی و مقرنس متعلق به عهد صفویه ویژگی خاص ساقۀ این گنبد است. 

این بقعه دو مسجد دارد به نام مسجد بالاسر و مسجد پشت سر. مسجد بالاسر در ضلع غربـى  بـا  در چوبى بزرگ به حرم راه مى یابد. در ضلع شرقى این مسجد ضـر یح چـوبى  کوتـاه  و کـوچکى  بـه  چشـم  مى خورد که قبر دو تن از نوادگان امامزاده به نام اسـماعیل  و عبـداﷲ  را در برگرفتـه  اسـت . البتـه  بعـد  از آینه کاری فضاهای پیرامون حرم ازجمله مرقد این امام زادگان ضریح فلزی نسـبتاً  کـوچکی  را جـایگزین  ضریح چوبی کرده اند. به هر شکل ورودى دیگر این مسجد در صحن قمى ها تعبیـه  شـده  اسـت . مسـجد  پشت سر را مسجد چراغ خانه نیز می گویند. زائران شمع های نذری شان را در شمعدان ها و چراغ خانه هـا  روشن می کردند. (بلوک باشی، ۳۳) حمام در ضلع غربی و در کنار صحن پاپک خارج از بقعه واقـع شـده  که در گذشته به صورت خزینه اى بوده است